Eekhoorns bepalen het nieuws

 

“A squirrel dying in front of your house may be more relevant to your interest right now than people dying in Africa.” – Mark Zuckerberg, CEO van Facebook.

Deze zin komt uit de mond van één van de invloedrijkste personen uit de Westerse wereld op dit moment. Zuckerberg heeft als eigenaar van Facebook een immense invloed op de online wereld en dus ook op de informatiestroom. Dat Mark Zuckerberg op zo’n manier redeneert lijkt zeer merkwaardig, maar eigenlijk is het de logica die al langer de kerngedachte van het internet vormt.

Voorspellingen over het Internet

‘The Whole World Is Talking’ is de titel van een artikel uit 1993 van The Nation, het oudste weekblad van de Verenigde Staten. Het artikel is een van de eerste artikels ooit over de definitieve doorbraak van het internet en gaat over de mogelijkheden die het internet de mensheid kan bieden in de toekomst. In het artikel spreekt men van “the information superhighway” en de journalisten Kevin Cooke en Dan Lehrer praten over hoe mensen eindelijk probleemloos kunnen communiceren met elkaar vanuit verschillende landen. Ze halen voorbeelden aan van Russen die tijdens protestacties live op het internet aan berichtgeving doen en over een Kroatische journaliste die een online dagboek bijhoudt van haar leven. Deze burgers konden dankzij het internet hun boodschap naar buiten sturen, zonder dat de overheid over hun schouder meekijkt. Het internet zou ongelooflijke mogelijkheden bieden voor de democratie en voor de burgers.

Maar in de laatste alinea’s keert de sfeer van het artikel om: ‘Megacorporations could determine how much people will have to pay for access’, staat in het groot te lezen. Internetactivisten die het internet al enkele jaren gebruikten werkten samen om een wetsvoorstel in te dienen dat de overheid zou verplichten om alle gebieden van het internet over te laten aan private bedrijven. Het internet mag nooit gecontroleerd worden door nationale overheden, vinden de activisten. De wet zou genoemd worden naar Rick Boucher, een Amerikaanse politicus.

The Internet has grown without a clear plan or organization. There’s no government for the Internet. One of the great challenges is to establish some means of providing order and giving markers along the way.” – Rick Boucher, Amerikaans politicus. 

Door de private sector ongereguleerde controle te geven over het internet, zou de overheid megabedrijven zoals AT&T en Time Warner enorm veel macht in handen geven. Deze bedrijven zijn kabeldistributiebedrijven, zij bepalen wat er via hun kabelnetwerken verspreid kan worden en wat niet. Zij kunnen bepalen wat ieder persoon moet betalen om toegang te krijgen tot hun netwerk. Het wetsvoorstel werd goedgekeurd in de VS en vanaf dan zouden internetgebruikers geld moeten betalen aan de kabeldistributiebedrijven wanneer ze het internet gebruiken.

fbentwitter
Afbeelding 1: Facebook en Twitter

Het is opvallend dat de allereerste berichtgeving van Cooke en Lehrer over het internet nog steeds zo herkenbaar is in 2016. Enerzijds heeft het internet democratiserende kracht, die mensen met elkaar verbindt. Leg zelf maar het verband tussen de Russen uit het artikel die in 1993 online berichten stuurden achter de rug van de Russische regering en pakweg de Twitterrevolutie in Iran in 2009 of de rol van Facebook bij de Egyptische Revolutie in 2011. Anderzijds bespreken Cooke en Lehrer ook het gevaar van grote bedrijven die met de hulp van gebrekkige regulering het internet gebruikten om de gewone burger uit te buiten. Vergelijk de macht van Time Warner en AT&T uit 1993 met de macht die Facebook en Google krijgen door gegevens bij te houden van hun gebruikers en deze door te verkopen aan adverteerders. De vrees voor controle door machtige bedrijven was er dus al vanaf het begin van het internet. Hoe krijgen deze bedrijven zoveel macht? Op welke manier beïnvloeden die grote bedrijven de informatiestroom en het dagelijkse leven van de internetgebruikers? Hoe zit het met de democratiserende kracht van het internet? En wie zijn nu in 2016 nog de gatekeepers van de informatiestroom?

De ‘Filter Bubble’

eli pariser.jpg
Afbeelding 2: Eli Pariser

Eli Pariser

Eli Pariser is een Amerikaanse internetactivist die de website ‘Upworthy’ opstartte in 2012. Het nobele doel van Upworthy is: ‘to change what the world pays attention to.’ Pariser is ook een publiek spreker die voor volle zalen zijn theorie van de Filterbubbel (gebaseerd op zijn gelijknamige boek) predikt. Volgens Pariser werd het internet in de beginjaren aanzien als een fantastische uitvinding die mensen over de hele wereld met elkaar verbindt, die het mogelijk maakt om informatie op een snelle manier te verspreiden en die uiteindelijk kan dienst doen als democratische motor in vele landen.

Facebook

Maar het internet is aan het veranderen. Er is iets onzichtbaar dat de informatiestroom over de hele wereld beïnvloed en internetgebruikers zien niet wat er aan het gebeuren is. In zijn speech legt hij deze verandering uit aan de hand van een voorbeeld: Pariser discussieert graag met zijn conservatieve vrienden, terwijl hij eerder een progressieve visie heeft. Hij debatteerde graag met die vrienden omdat hun visies zijn wereldbeeld verrijkten. Maar plotseling zag hij in zijn Facebook feed geen enkel bericht meer van hen. Facebook hield namelijk alles bij wat Pariser deed en baseerde zich op die gegevens om de inhoud van zijn Facebook feed te bepalen. Alles waarop Pariser klikte, alles wat hij likete en alles wat hij deelde werd bijgehouden. Deze gegevens kwamen ‘statistisch gezien’ meer overeen met zijn progressieve vrienden en dus kreeg hij enkel nog berichten van zijn gelijkgestemde vriendenkring te zien.

google
Afbeelding 3: Google

Google

Ook Google doet dit. Google registreert op elk moment van de dag (ook als je niet actief bent op je computer) 57 signalen van iedereen die een computer heeft. Het registreert onder andere welke browser je gebruikt, wat je zoekgeschiedenis is, in welke taal je computer staat ingesteld, … maar ook hoe vaak je op een advertentie klikt en waar op het scherm je het vaakst klikt met je muis. Dit doet Google om de zoekresultaten te personaliseren en om adverteerders meer mogelijkheden te bieden. Volgens Pariser krijgt iedereen verschillende resultaten bij dezelfde zoekopdracht in Google. Zo liet hij 2 vrienden de zoekterm ‘Egypte’ ingeven op Google. De ene kreeg vooral artikels over de Egyptische oorlog en protesten van de bevolking, terwijl de andere vooral artikels te zien kreeg over reizen naar Egypte en de mooiste toeristische plekjes. Deze resultaten worden dus gebaseerd op de voorgaande zoekopdrachten van de gebruikers om zo voor iedereen de ‘meest relevante’ informatie weer te geven.

Het ‘eekhoornprincipe’

Dit is exact wat Zuckerberg bedoelde met de dode eekhoorn die voor gebruikers relevanter kan zijn dan stervende mensen in Afrika. Het internet beslist in onze plaats wat we te zien krijgen, we kiezen dat zelf niet. Het internet toont ons wat het denkt dat we moeten zien. We krijgen te zien wat er in onze eigen achtertuin aan het gebeuren is en wat we al kennen, maar we zien niet wat er aan het gebeuren is in gebieden waar we nog niets over weten. Het principe van de eekhoorn van Zuckerberg wordt momenteel toegepast op het hele web. Van Amerikaanse nieuwswebsites zoals The New York Times en The Washington Post tot onze eigen Belgische nieuwswebsites zoals Het Laatste Nieuws en Het Nieuwsblad. De informatie die wij te zien krijgen op deze sites, wordt algoritmisch bepaald. We krijgen niet de belangrijkste informatie te zien, maar de meest relevante. Tandoc (2014) zegt dat de invloed van het publiek op de constructie van het nieuws groeit, dankzij het creëren van web analytics.

This moves us very quickly towards a world in which the Internet is showing us what it thinks we want to see, but not necessarily what we need to see.” – Eli Pariser, oprichter van Upworthy.

filter bubble.png
Afbeelding 4: De ‘Filter Bubble’

Zo creëert het internet de ‘Filter Bubble’, volgens Eli Pariser. Dit is de persoonlijke wereld waarin je online leeft. Wat er in jouw bubbel komt hangt af van wie je bent en wat je doet online. Je bepaalt echter zelf niet wat erin komt en je ziet ook niet wat er wordt uitgehaald. Wiskundige berekeningen (algoritmes) van het online gedrag van internetgebruikers berekenen wat voor nieuws (en reclame) relevant genoeg is om in hun filterbubbel geplaatst te worden en wat niet. Online informatie wordt wiskundig berekend en gepersonaliseerd door deze algoritmes. Wat we te zien krijgen is niet wat wij het belangrijkste nieuws vinden, maar wat het internet beslist dat het belangrijkste nieuws is voor ons. Op die manier toont het internet ons niets nieuws, het toont ons geen andere standpunten. Dit zorgt voor een vernauwing van het wereldbeeld, waardoor onze eigen denkbeelden alleen maar versterkt worden. We worden telkens geconfronteerd met nieuwsberichten die op een of andere manier verbonden zijn met elkaar: ze komen van dezelfde website of dezelfde auteur, ze gaan over dezelfde onderwerpen, … en ze versterken alleen maar de eigen wereldvisie.

Netflix

Vergelijk het met het Amerikaanse bedrijf dat ‘online streaming video on demand’ aanbiedt: Netflix. Als je op de startpagina van Netflix komt, is het eerste wat je ziet een resem films en series die de site je aanbeveelt. Deze ‘aanbeveling’ baseren ze op jouw zoekgeschiedenis, bijvoorbeeld: je hebt ooit een film gezien met een bepaalde acteur, dan biedt de site je in het vervolg andere films aan met die acteur in de hoofdrol. Dit is het algoritme van Netflix. Ze baseren zich hier niet alleen op acteurs, maar ook op filmmaatschappijen, regisseurs, genres, land van oorsprong, … ze baseren zich zelfs op wat je vrienden kijken op Netflix (als je je tenminste hebt verbonden met enkele vrienden via de website). 

screen-shot-2016-12-29-at-20-07-02
Afbeelding 5: algoritme van Netflix

Hierboven zie je een screenshot van een Netflix account. Je ziet enkele films/series die Netflix aanduidt als ‘trending’ en die Netflix aanbeveelt omdat de gebruiker ooit de film ‘Shrek’ heeft gezien. Op die 10 films en series zie je 2 maal Shrek (Shrek 1 en 2) en de spin-off Puss in Boots (die ook een rol speelt in de films van Shrek). Daarnaast worden Kung Fu Panda en Haaiensnaaier ook aanbevolen, van dezelfde filmmaatschappij als Shrek, Dreamworks Animation. Bij trending zie je dat Netflix 2 series aanbeveelt die ze zelf hebben gemaakt. Dit is nog allemaal redelijk oké omdat het op het platform van Netflix zelf staat (Netflix mag zijn eigen series promoten op zijn eigen platform, natuurlijk). Daarnaast staat er ook letterlijk bij dat Netflix die films aanbeveelt ‘omdat je Shrek hebt gekeken’. Opmerkelijk: Je ziet hier geen buitenlandse films, geen documentaires, geen kritische films, geen films die je iets vernieuwends kunnen bieden, … Je ziet hier vooral mainstream films die door het grote publiek gesmaakt worden. Je wordt als Netflixgebruiker vastgehouden binnen hetzelfde genre, binnen hetzelfde soort films, binnen dezelfde bubbel. En daar betalen de filmmaatschappijen graag voor.

Dat is ook wat er gebeurt met nieuwsartikels die websites via algoritmes op het internet selecteren. Beeld je eens in dat iedere film of serie die je hierboven ziet eigenlijk een nieuwsartikel is, geschreven door een journalist van een bepaald nieuwsmedium. Dan zouden websites zoals Google en Facebook via hetzelfde principe als Netflix (zoals ik het noem: het eekhoornprincipe) deze artikels voor jou selecteren. Je krijgt geen buitenlandse artikels, geen artikels van de concurrent, geen artikels die ingaan op de mainstream media enzovoort. Je krijgt enkel die artikels te zien die relevant zijn voor jouw situatie, voor jouw zoekgeschiedenis en voor jouw persoonlijke kenmerken. Op die manier geraak je op het internet vast in je eigen algoritmische bubbel van informatie, jouw eigen filterbubbel. En het ergste van al: Facebook, Google en andere nieuwswebsites zetten er niet bij WAAROM je een artikel te zien krijgt. 

Kritiek op algoritmische gatekeepers

Eli Pariser vergelijkt de situatie waarin we ons nu bevinden met de situatie in 1915. Tot dan beseften journalisten niet hoe groot hun maatschappelijke verantwoordelijkheid juist was. In 1915 kwam vanuit wetenschappelijke hoek het besef dat de rol van de journalistiek niet onderschat mag worden om in een functionerende democratie te kunnen leven (Zelizer, 2004). Kranten stelden zich meer en meer bewust kritisch op en zij filterden de informatie voor het publiek. Er ontwikkelde een journalistieke ethiek die de journalisten hanteerden bij het uitvoeren van hun job. De nieuwskranten waren de gatekeepers van de informatiestroom. Dit verliep helemaal niet altijd perfect, maar het werkte wel grotendeels. Nu heeft het internet de rol van de nieuwskranten overgenomen en lijkt het alsof we terug in 1915 zijn. Vroeger had men enkel de traditionele media die fungeerden als gatekeepers, maar tegenwoordig moet iedereen met een internetverbinding deze rol vervullen (Singer, 2006). We beginnen te beseffen dat maatschappelijke verantwoordelijkheid ook geldt voor het internet. Maar we zitten met een groot probleem. De informatiestroom wordt tegenwoordig wiskundig bepaald, dus:

Algoritmes hebben de rol van gatekeepers overgenomen van de nieuwskranten.

Nieuws dat onbelangrijk of gekleurd is of dat gewoonweg niet klopt, is van alle tijden. Denk maar aan het propaganda-systeem van Hitler tussen 1933 en 1945. De Duitse media stonden toen vol met gekleurde berichtgeving, waardoor het hele wereldbeeld van de natie werd verstoord. Een ander voorbeeld is de humoristische manier waarop de Nederlandse website De Speld verzonnen artikels verspreid. Artikels zooals ‘Jongeren gaan smartphoneverbod op de fiets omzeilen met laptop’ of ‘Media zagen vertrek Sinterklaas niet aankomen’. Compleet absurd en met een humoristische toets. Maar wij leven in een tijd waarin algoritmes bepalen wat we te zien krijgen. Een tijd waarin algoritmes de gatekeepers zijn en niet langer de journalisten. Vroeger konden verzonnen artikels eens door de mazen van het net glippen, maar nu worden er bewust artikels verzonnen en verspreid op het internet. Ze worden geselecteerd door de algoritmes (de nieuwe gatekeepers) en op die manier komen ze bij ons terecht. Pariser betreurt deze ontwikkeling.


EXTRA: Klik hier voor een artikel over een online extensie waarmee je op Facebookfoto’s ‘onzichtbare’ tags kan zien die de algoritmes gebruiken in hun berekeningen. Dit maakt Facebook toch al iets transparanter.

Screen Shot 2017-01-06 at 13.59.21.png
Afbeelding 6: extensie voor Facebook

Toekomst van het internet

Als algoritmes de nieuwe gatekeepers zijn, dan vindt Pariser dat de makers van de algoritmes ervoor moeten zorgen dat een vorm van maatschappelijke verantwoordelijkheid gecodeerd wordt in de algoritmes. Ze moeten transparant zijn, we moeten zien wat de filters zijn die onze informatiestroom beïnvloeden. Zo kunnen we zelf beslissen wat we te zien krijgen en of we het nieuws geloven.

“In a broadcast society, there are these gatekeepers, the editors. They controled the flows of information and along came the Internet and it swept them out of the way. It allowed all of us to connect together and it was awesome. But that’s not actually what’s happening right now. What we’re seeing is more of a passing of the torch, from human gatekeepers to algorithmic ones. And the thing is that the algorithms don’t yet have the embedded ethics that the editors had.” – Eli Pariser, oprichter van Upworthy.

trump.jpg
Afbeelding 7: Donald Trump bespeelt de pers

Deze maatregelen zouden de toekomst van het nieuws ten goede komen. Recentelijk kregen Facebook, Google en grote nieuwswebsites enorm veel kritiek na de Amerikaanse verkiezingen. Trump zou zijn overwinning grotendeels te danken hebben aan het verspreiden van fake news dat door onwetende burgers als waar wordt bestempeld. Zo staat er bijvoorbeeld in een artikel van The Denver Guardian dat Hillary Clinton een FBI-agent en zijn familie zou hebben laten vermoorden. Klein detail: The Denver Guardian bestaat niet. Er bestaat enkel een website en daarop vind je één artikel. Op Facebook ziet het artikel eruit als een normaal nieuwsartikel zoals dat van The New York Times of een ander nieuwsmedium. Juist omdat het er zo normaal uitziet en omdat het tussen de echte nieuwsverhalen staat, wordt het geloofwaardig.

Slot

De maatregelen die Pariser naar voor brengt kunnen deze situaties in de toekomst voorkomen. Het grote probleem is echter dat Facebook onder leiding staat van één man: Mark Zuckerberg. Hij bepaalt wat op Facebook mag en wat niet. Hij bepaalt welke informatie verspreid wordt en welke niet. En hij vindt dode eekhoorns soms belangrijker dan stervende mensen in Afrika.

Om af te sluiten: De speech van Eli Pariser over ‘online filtering’.

Referentielijst:

Wetenschappelijke artikels

  • Singer, J. (2006). Stepping back from the gate: Online newspaper editors and the co-production of content in campaign 2004. Journalism & Mass Communication Quarterly, 83(2), 265-280.
  • Tandoc, E. (2014). Journalism is twerking? How Web analytics is changing the process of gatekeeping. New Media & Society, 16(4), 559-575.
  • Zelizer, B. (2004). Taking Journalism Seriously: News and the Academy. London: Thousand Oaks.

Nieuwsartikels

  • Cooke, K., & Lehrer, D. (1993). The Whole World Is Talking. The Nation, p. 60-64.
  • Deckmyn, D. (2016). “Het internet behoort toe aan de griezels”. De Standaard. Geraadpleegd via http://www.standaard.be
  • Deckmyn, D. (2016). “Is de waarheid wel passé?”. De Standaard. Geraadpleegd via http://www.standaard.be
  • Soll, J. (2016). “The Long and Brutal History of Fake News”. Politico Magazine. Geraadpleegd via http://www.politico.com
  • Verheyden, T. (2016). “3 vragen en 3 antwoorden over “echt” en “vals” nieuws”. De Redactie. Geraadpleegd via http://deredactie.be

Links afbeeldingen

  1.  http://www.republika.co.id/berita/trendtek/internet/16/09/14/odh5lb361-facebook-dan-twitter-gabung-jaringan-antihoax
  2.  http://www.upworthy.com/about
  3.  https://www.guydesigns.com.au/category/seo/
  4.  http://perspectiveix.com/blog/2015/01/filter-bubble-over-personalised-internet/
  5.  https://www.netflix.com/
  6.  http://vance.nl/chrome-extensie-zie-verborgen-tags-op-facebook/
  7.  http://www.indystar.com/opinion/varvel/

Link video

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s