Van Striptekenaar tot grafisch Journalist: Bart De Neve

Bart De Neve (50) heeft in 20 jaar als grafisch journalist heel wat kennis vergaard over het gebruiken van innovatieve tools en weet ook zeer goed wat de impact kan zijn van die tools op het journalistieke proces. Daarnaast is hij een zeer aangename persoon (ik mag hem zelfs Bart noemen) die met veel passie voor beeld en visualisaties uitleg geeft over journalistiek. Hij vertrekt bij zijn werk graag vanuit zijn achtergrond als striptekenaar. Hij is met andere woorden de geschikte gesprekspartner voor dit onderwerp.

“Tekenen is mijn moedertaal, ik denk en

blog-2-michel
Afbeelding 1: Een illustratie van Charles Michel door Bart De Neve. 

communiceer het liefst met beelden. Als student maakte ik strips, vandaag vooral portretten of illustraties met een knipoog naar de actualiteit. Ik schets op papier en werk mijn illustraties uit in een vectorieel tekenprogramma, waardoor het resultaat ook op groot formaat getoond kan worden.” zegt Bart De Neve op zijn persoonlijke website.

Wie is Bart De Neve?

Bart De Neve omschrijft zichzelf als een ‘digital story teller’ bij De Standaard Avond. Concreet houdt hij zich bezig met het visualiseren van nieuws om het zo op een nieuwe en interactieve manier bij de lezers te brengen. Bart werkt nu bijna 20 jaar bij De Standaard en heeft enorm veel ervaring met innovatieve journalistieke tools.

“Toen ik in de jaren ‘90 aan de slag ging bij De Tijd, werkte ik er op de allereerste Vlaamse nieuwsredactie die gebruik maakte van het internet. Nadien maakte ik de overstap naar het Nieuwsblad en later nog naar De Standaard en daar kwam ik telkens terecht in een journalistieke omgeving die nog geen toegang had tot het internet. Ik heb dus aan den lijve de opkomst en de implementatie van het internet op verschillende nieuwsredacties mogen ervaren.”

Hij heeft zichzelf het programma ‘Tumult Hype’ aangeleerd, een software programma waarmee men kan werken met animatie en grafische ontwerpen. Vervolgens heeft hij dit programma geïntroduceerd op de redactie van De Standaard, waar het nu nog steeds gebruikt wordt door de 4 ‘digital story tellers’ die werken voor DSAvond.

De Kracht van het Beeld

blog2-pic-trump
Afbeelding 2: Een illustratie van Bart De Neve over de verkiezingen in de VS. 

Bart is van mening dat je met beelden zeer krachtige verhalen kan maken, of het nu gaat om een foto in de geprinte krant of een interactieve uiteenzetting voor de online krant: “Voor mij is er weinig verschil tussen nieuws visualiseren en een stripverhaal tekenen. Je kan de lezer iets vertellen met een tekst of tekstballon, maar als hij daarbovenop nog iets kan ZIEN heeft dat een extra impact op het verhaal.”

Hij hamert erop dat zowel de tekstuele als de visuele informatie zo correct mogelijk moeten zijn: “De research die voorafgaat aan het visualisatieproces is eigenlijk het meeste werk. Sommige nieuwsfeiten vragen extra visualisaties om ten volle begrepen te kunnen worden en dan moeten wij die ontbrekende informatie zien te creëren. Iedereen kent bijvoorbeeld de foto’s van de instortende WTC-torens, maar het is aan ons, de grafische journalisten, om een plan te maken van de route van de terroristen of om de structuur van de gebouwen te verduidelijken. Want dat is nu juist wat de mensen willen weten, en dat zijn nu eenmaal gegevens die niet voor de hand liggen. Er kruipt enorm veel tijd in het vergaren van die correcte gegevens, maar dat vind ik dan ook noodzakelijk.” 

Barts – naar eigen mening – interessantste werken komen overeen met grote nieuwsfeiten, zoals bijvoorbeeld infografieken over de verkiezingen van de Verenigde Staten, plattegronden van Zaventem en kaarten van het metronetwerk ten tijde van de aanslagen in Brussel: “De meeste onderwerpen die op mijn tafel terecht komen zijn onderwerpen die vragen om visueel te worden uitgewerkt. Laatst moest ik bijvoorbeeld de werking van een slapende vulkaan visualiseren. Dat is een prachtig visueel verschijnsel dat veel interessanter en begrijpelijker is in beelden dan enkel in woorden.”

Innoveren is Initiatief nemen

Bart gebruikt voornamelijk het programma Hype, waarmee hij animaties en afbeeldingen kan maken. Soms wordt hij ook gevraagd door uitgeverijen om landkaarten te maken voor geschiedenisboeken en handleidingen.

blog2-pic-1
Afbeelding 3: Een kaart van Syrië door Bart De Neve. 

“Bij mij zal je geen kaart van Google Maps te zien krijgen. Ik wil het nieuws zelf brengen en dankzij Hype heb ik alle mogelijkheden om dat nieuws uit te werken zoals ik dat zelf wil, onafhankelijk van andere tools. Dat maakt ons (De Standaard) ook zo uniek, wij zijn de enigen in Vlaanderen die Hype gebruiken.” 

De Vlaamse nieuwsredacties staan mijlenver achter op andere landen, zowel de printmedia als de visuele media. “Dat verschil ligt niet aan de mentaliteit op de nieuwsredacties. Iedereen is er gemotiveerd en gepassioneerd door het nieuws. Het ligt hem puur aan de kleinere afzetmarkt die Vlaanderen ons biedt. Hoe hoger de oplage, hoe meer men kan investeren in de omkadering van de nieuwsredactie. Onze vroegere hoofdredacteur Peter Vandermeersch vergeleek zijn overstap naar NRC Handelsblad met een transfer naar een topclub. Hij zou er Champions League kunnen spelen terwijl hier op veel lager niveau gespeeld wordt. Nederland is dan ook een totaal andere markt dan Vlaanderen, NRC heeft bijvoorbeeld een redactie van 200 mensen, wij komen niet aan 100.” 

Toch is er nog hoop voor onze Vlaamse redacties. Bart De Neve was door het invoeren van Hype de pionier op vlak van innovatieve tools bij De Standaard. Hype wordt ook gebruikt door andere grote nieuwsbedrijven zoals El Mundo uit Spanje of zelfs door Apple. Het is door zulke initiatieven dat Vlaamse media op professionele wijze toch nog kunnen meedoen met buitenlandse. In een onderzoek (Ekdale, 2015) bewees men dat journalisten en nieuwsredacties open staan voor technologische innovaties. Journalisten moeten namelijk beseffen dat aanpassing aan de modernste technieken noodzakelijk is in het huidige medialandschap. Dit is zeker van toepassing voor Bart, die zelf het initiatief heeft genomen om één vast softwareprogramma (Hype) te installeren bij De Standaard waarmee iedereen grafische beelden kan maken.

“In het buitenland heb je bijvoorbeeld The Guardian en The New York Times, dat zijn gigantische bedrijven die een volledig team hebben om visuele producties te doen. Ze hebben iemand die datajournalistiek doet, iemand die de teksten schrijft, iemand die zorgt voor de visuals,… Dat is hier ondenkbaar! En toch lukt het ons om mooie dingen te maken die duidelijk zijn en er professioneel uitzien. Dat is te danken aan mensen, zoals ik destijds, die het initiatief hebben genomen om zichzelf iets bij te leren. Het Nieuwsblad maakt bijvoorbeeld geen gebruik van Hype, maar zij gebruiken allerlei andere tools die ze online kunnen vinden. Op onze eigen manier lukt het dus wel om de grote namen bij te benen.” 

De Toekomst van Journalistiek

Innovatie is volgens Bart positief omdat het nieuws op een creatieve manier tot bij de lezer brengt en het kan de consument helpen om tot inzichten te komen. Journalisten moeten in essentie een verhaal proberen duidelijk te maken en hij vindt dat die verhalen ondersteund kunnen worden door het gebruiken van beeldmateriaal. 

Daarentegen waarschuwt hij ook voor de mogelijke gevaren van de technologische ontwikkelingen. “Het is zoeken naar een evenwicht in enerzijds het creëren van nieuwsverhalen en anderzijds het gebruiken van tools om dat nieuws dan duidelijk en efficiënt te verspreiden. Niet elke tool is ideaal om een verhaal te vertellen. Je moet erover waken dat de tool die je gebruikt ook effectief aansluit bij jouw verhaal en dat het de boodschap niet laat verwateren. Laatst zag ik een grafische voorstelling van het terroristennetwerk dat de aanslagen in Brussel pleegde. Dat kan interessant zijn voor mensen die een enorme voorkennis hebben van de feiten, maar ik vond het eerder chaotisch.”

screen-shot-2016-11-24-at-02-29-16
Afbeelding 4: Voorbeeld van een ‘chaotische grafische voorstelling’ volgens Bart De Neve. 

Volgens Bart kan het ‘misschien’ in de toekomst zo lopen dat journalisten zich steeds meer zouden focussen op design en dat ze technologische snufjes gebruiken om hun nieuws zo populair mogelijk te maken. Die gedachte komt ook terug in een onderzoek van Gynnild (2014). In dat onderzoek toont men aan dat de nieuwe journalistieke technieken ervoor zorgen dat de focus van journalistiek minder op de inhoud komt te liggen.  Bart vindt echter dat deze trend genuanceerd moet worden: “Ontwikkelingen gaan razendsnel, je moet niet springen van de ene op de andere omdat er iets nieuws bestaat. De kern van onze job is het verhaal dat we vertellen. Je moet inzicht brengen aan de lezer aan de hand van tekst, beeld en misschien interactie maar op het einde van de rit moet de lezer dat inzicht ook effectief bereikt hebben. Hier op de redactie keurt onze chef geen enkel artikel goed waarbij de vorm zou primeren boven de inhoud, dat kan ik verzekeren, dus wat dat betreft zijn onze prioriteiten wel nog intact.”

 De echte vraag die journalisten zich moeten stellen volgens Bart is: “Hoe kan je de consument nog overtuigen om lange teksten te lezen? Dankzij de opkomst van sociale media, video, smartphone enzovoort is het voor ons (journalisten) een steeds moeilijkere uitdaging om de spanningsboog bij de consument te kunnen rekken. Mensen zijn gewoon om korte quotes te zien in video’s via Facebook of Twitter en ze klikken van het ene nieuwsmedium naar het andere. Het is bijna onmogelijk geworden om de aandacht van een lezer voor lange tijd te kunnen grijpen.” Zelf zorgt hij er steeds voor dat hij bij zijn journalistieke werken niet teveel prikkels geeft zodanig dat mensen niet van de ene pagina naar de andere kunnen klikken, hij probeert de balans te vinden tussen tekst en beeld.

Tot Slot

Bart vat zijn visie zelf goed en helder samen op zijn website:

“Er is vandaag een overaanbod aan data en informatie. Een grafische voorstelling kan helpen om informatie te ordenen en te begrijpen. Een grafisch journalist ontwerpt visualisaties en vertaalt data naar een goed verhaal.” staat ook te lezen op de website van Bart De Neve.

Een grafische voorstelling ordent dus informatie, het ondersteunt informatie met als doel om duidelijkheid te scheppen. Dat is wat Bart duidelijk maakt in dit verhaal en dat is ook wat duidelijk naar voor komt in zijn eigen grafische werken.

Afsluiten doe ik deze keer met een voorbeeld van een uitgewerkt artikel van Bart De Neve uit De Standaard:

blog-2-bdnd
Afbeelding 5: ’10 conflicten die dreigen open te barsten in 2012′, een artikel van Bart De Neve.

Referenties

Artikels:

  • De Smaele, H., & Verschooten, C. (2016). Contouren van het debat (Powerpoint). Geraadpleegd via https://toledo.kuleuven.be/portal/#home
  • De Smaele, H., & Verschooten, C. (2016). Journalistieke innovatie (Powerpoint). Geraadpleegd via https://toledo.kuleuven.be/portal/#home
  • Ekdale, B. (2015). Making Change: Diffusion of Technological, Relational, and Cultural Innovation in the Newsroom. Journalism & Mass Communication, 92(4), 938-958.
  • Gynnild, A. (2014). Journalism innovation leads to innovation journalism: The impact of computational exploration on changing mindsets. Journalism, 15(6), 713-730.

Afbeeldingen

Advertisements

2 thoughts on “Van Striptekenaar tot grafisch Journalist: Bart De Neve

  1. Interessant dat een striptekenaar nu zo duidelijk aanwezig is in de journalistiek! Volgens mij zal de journalistiek in de toekomst nog meer verschillende profielen aantrekken die door het gebruik van eenvoudige tools allemaal journalistieke stukken zullen kunnen maken. Tof blogbericht!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s