Look up from your Phone

screen-shot-2016-11-03-at-20-50-50

*tip: bekijk voor u dit leest eerst het filmpje:

“I have 422 friends, yet I am lonely.
I speak to all of them everyday, yet none of them really know me.
The problem I have sits in the spaces between,
looking into their eyes, or at a name on a screen.”

Gary Turk- Look Up (spoken word)

Dit zijn de eerste regels uit het populaire Youtubefilmpje van Gary Turk (zie * bovenaan) over het overdadig internetgebruik van jongeren. In deze ‘spoken word poem‘ klaagt hij de manier aan waarop het internet tegenwoordig het dagelijkse leven van de jeugd inpalmt. Daarmee schaart hij zich achter andere neo-Luddisten die zich zorgen maken over de impact van de technologie op de samenleving.

Een andere aanhanger van het neo-Luddisme is Manfred Spitzer, een Duitse psychiater van 58, vader van 6 (!) en auteur van het boek ‘Digitale dementie’. Spitzer probeert doorheen ieder hoofdstuk aan te tonen dat digitale media en de technologische evolutie ervoor zorgen dat de hersencapaciteit van jongeren achteruitgaat. Daarom spreekt hij van ‘digitale dementie‘: het gaat volgens hem niet alleen over vergeetachtigheid, maar eerder over het falen van het psychologische vermogen om zelfstandig te presteren, denken en kritisch te redeneren als gevolg van een overdadig gebruik van digitale media.

spitzer
Manfred Spitzer

In deze blog zal ik de (in mijn ogen) interessantste ideeën van Spitzer bespreken en er enkele kanttekeningen bij maken. Het is vanaf het begin van het boek reeds duidelijk dat Spitzer een erg negatief beeld heeft over de digitale media. Daarom vind ik dat zijn woorden wel een zekere nuancering verdienen. Hoewel zijn standpunten natuurlijk zeer onderbouwd zijn en daarom ook zeker steek houden, zal ik toch aan de hand van enkele andere artikels duiding en nuancering proberen geven bij zijn uitspraken.



 Digitale media en opvoeding

In het hoofdstuk ‘Baby-tv en Baby-Einstein-DVD’ zegt Spitzer dat TV en digitale media meer en meer gebruikt worden bij de opvoeding van kinderen. Volgens hem zien ouders die mediavormen als een handig hulpmiddel om hun kinderen te kalmeren en om zelf wat rust te krijgen. Dat is volgens hem een gevaarlijke trend, aangezien het mediagebruik van kinderen in hun eerste levensjaren voor een respectabel deel mee hun toekomst bepalen.

“Kinderen met een laag IQ gaan, relatief onafhankelijk van hun dagelijkse tv-consumptie, sowieso vaker zonder diploma van school, en kinderen met een hoog IQ belanden sowieso op de universiteit […]. Maar wat er met de grote middenmoot gebeurt, hangt in belangrijke mate af van het aantal tv-uren in de kinderjaren.”


Manfred Spitzer (Digitale dementie, 2013), p. 143

De Generatie Z‘, zoals de kinderen genoemd worden die na 1995 geboren zijn, is de eerste generatie die zal opgegroeid zijn met de hulp van digitale media. Zij zullen van jongs af aan vertrouwd zijn met digitale media, internet, laptops, smartphones etc. Zij zien technologie als een verlengde van zichzelf en zullen hierop steeds meer vertrouwen in plaats van zelfstandig te redeneren. En dat is juist wat Spitzer zo gevaarlijk vindt: Het niet verder ontwikkelen van de hersenen maar louter vertrouwen op de technologie die reeds aanwezig is. 

blog-12Spitzer kwam tot deze bevindingen op basis van onderzoeken die
zich bijvoorbeeld focusten op de schadelijke invloed van een reeks dvd’s die door Disney geproduceerd waren om kleuters kennis aan te leren. Het is voor mij niet verwonderlijk dat aan zulke ‘onderwijstools’ een reukje hangt, wetende dat Disney ze waarschijnlijk geproduceerd heeft met het oog op stevige winst. 

Andere onderzoeken proberen de positieve effecten te achterhalen die digitale media kunnen hebben op de opvoeding van kinderen.Een onderzoek van Lena Lee focust zich bijvoorbeeld op het aanbrengen van leerstof aan de hand van speciaal ontwikkelde apps via Ipads. Zo testte men verschillende spellen die volledig in het thema van de kleuter werden ontwikkeld en die hen specifiek wiskunde, taal of wetenschap bijbrachten. De onderzoekers hadden een veel positievere boodschap dan Spitzer over het gebruik van digitale media bij opvoeding en in het onderwijs: 

“I believe that, once they are familiar with the media and have had ample opportunity to use it in their classrooms, positive outcomes for children‘s learning can be expected.”


Lena Lee (2015)

De toekomst zal dus uitwijzen in welke mate we digitale media kunnen gebruiken bij de opvoeding van peuters en kleuters.


Digitale media en mentale problemen

Er zijn meer dan 3 keer zoveel internetverslaafden in de huidige samenleving dan gokverslaafden, volgens een onderzoek in 31 landen van Cheng en Li. Volgens hen komen internetverslaafden voornamelijk voor in landen met een lage nationale levensstandaard, aangezien mensen in die landen vaker last hebben van stress. Als reactie op die stress zouden ze proberen te vluchten van hun problemen in de virtuele realiteit die dankzij
de digitale media een platform krijgt. Davidow is een onderzoeker die probeerde te

blog-6
Youtube, Facebook, Twitter, … kunnen verslavend zijn.

achterhalen wat er in ons brein gebeurt tijdens het gebruiken van digitale media. Hij toonde aan dat er in onze hersenen het hormoon dopamine wordt aangemaakt telkens we een digitale prikkel binnenkrijgen, bijvoorbeeld bij het krijgen van een e-mail. Dopamine is een stimulator die ervoor zorgt dat mensen zich euforisch voelen en zorgt ervoor dat mensen steeds verlangen naar méér dopamine. Op die manier verlangen de hersenen na verloop van tijd zelf naar meer actieve prikkels en zo komt Davidow tot de conclusie dat internetgebruik ook op hormonaal vlak vergelijkbaar is met een verslaving.

Spitzer geeft Davidow in dit boek volkomen gelijk, maar hij gaat nog een stap verder. Hij spreekt ook van bepaalde stoffen die vrijkomen in de hersenen wanneer er onverwacht iets positiefs gebeurt en vernoemt ook letterlijk het hormoon dopamine, die verantwoordelijk is voor de geluksgevoelens.

Daarnaast zegt hij ook dat slapeloosheid een bijwerking is van het gebruik van digitale media. ‘s Nachts verwerken onze hersenen tijdens de slaap wat we overdag hebben waargenomen. Ervaringen en gedachten worden namelijk verankerd in het geheugen tijdens de slaap. Doordat veel jongeren hun tijd voornamelijk steken in het gebruiken van digitale media, benutten ze de capaciteit van hun hersenen overdag niet ten volle.  Dit heeft dan natuurlijk tot gevolg dat de gegevens onvoldoende verwerkt kunnen worden in de slaap. 

Daarbovenop zouden jongeren zoveel tijd steken in digitale activiteiten dat ze de werkelijke gemeenschappelijke activiteiten vaak links laten liggen. Mensen worden gelukkig van sociale participatie, maar doordat ze steeds minder tijd steken in gemeenschappelijke activiteiten worden ze gemakkelijker depressief.

Daar stopt het volgens Spitzer nog niet:

“Er ontstaat een neerwaartse spiraal met aan het einde niet slechts depressie en sociaal isolement, maar ook een groot aantal lichamelijke ziekten als hart-en vaatziekten, problemen met het bewegingsapparaat (gebrek aan beweging, verkeerde zithouding) en uiteindelijk dementie.”


Spitzer (Digitale dementie, 2013), p. 261

Spitzer haalde enkele sterke onderzoeken aan om zijn stellingen over verslaving, slapeloosheid en depressie te onderbouwen, maar toch is hier weer enige vorm van nuancering op zijn plaats. Een onderzoek van Chang leert ons dat er (nog) geen causaal verband is tussen verslaafd zijn aan een site als Facebook en depressie. Wat wel vaststaat is dat mensen die depressief zijn zich gemakkelijker tot het internet wenden en het gebruiken als emotionele uitlaatklep. Jongeren zouden hun Facebookstatus dikwijls gebruiken om bepaalde symptomen van depressie te uiten. Wilt dit dan zeggen dat een internetverslaving leidt tot depressie of is het verband eigenlijk omgekeerd: leidt een depressie tot een internetverslaving? De wetenschap heeft hier voorlopig nog geen antwoord op weten te vinden, dus hier gaat Spitzer nogal kort door de bocht. Hij vertrekt natuurlijk vanuit het neo-Luddistische denken, dus ziet hij de internetverslaving als de bron van het kwaad.


Digitale media en sociale relaties

“[A digital world…] Where we type and don’t talk, where we read as we chat,
where we spend hours together, without making eye contact.”

Gary Turk – Look Up (spoken word)

Gary Turk legt de vinger op de wonde met deze lyrics: we leven in een digitale wereld waarin we typen in plaats van praten, lezen terwijl we communiceren en waarin we uren kunnen samenzijn zonder oogcontact te maken. Hij doelt hiermee natuurlijk op het overdadig gebruik van smartphones en online chatten in plaats van persoonlijk/fysiek contact.

blog-11Spitzer deelt de mening van Turk, hij vindt dat wie in zijn jonge jaren veel met Facebook in de weer is, veel minder tijd spendeert aan werkelijke sociale contacten. Volgens hem zijn persoonlijke contacten noodzakelijk om positieve en werkelijke relaties op te kunnen bouwen. Dit bespreekt hij voornamelijk uitvoerig in hoofdstuk 5 ‘Sociale netwerken: Facebook in plaats van persoonlijk contact’. Hij maakt echter een onderscheid tussen jongeren en volwassenen die gebruik maken van sociale netwerken. Bij volwassenen is volgens hem het gebruik van sociale media een verlengstuk van hun reeds ontwikkelde sociale leven. Bij jongeren daarentegen komen sociale media in de plaats van de vorming van het werkelijke sociale gedrag. 

Hierna komt hij tot de volgende opvatting:

“Het internet zit vol ernstig falende sociale contacten:… Er wordt gelogen, gemobd, geld afgetroggeld, agressief stemming gemaakt, er worden hetzes gevoerd, er wordt gelasterd dat het een lieve lust is. Is het dan verwonderlijk dat sociale netwerken bij de jonge gebruikers voornamelijk tot eenzaamheid en depressie leiden?”


Spitzer (Digitale dementie, 2013), p. 121

Ik ben van mening dat wat hij in dit deel van het boek zegt ook genuanceerd mag worden. Sociale netwerken hebben niet alleen maar slechte gevolgen. Online kan een milieu heersen van anonimiteit en in dat milieu krijgt een gebruiker de kans om bepaalde aspecten van zijn/haar karakter te ontdekken en tot uiting te laten komen die anders onderdrukt zouden worden, volgens een onderzoek van Shaw. Denk maar aan iemand die met zichzelf in de knoop zit omtrent zijn/haar seksuele oriëntatie. Natuurlijk is face-to-face communicatie een betere manier om sociale relaties op te bouwen en te onderhouden, maar digitale media kunnen deze relaties ook ondersteunen. Die relaties mogen echter niet louter opgebouwd zijn op een digitale manier. Als iemand uitsluitend online sociale relaties opbouwt, kan het misschien onmogelijk worden om in het echte leven nog sociale contacten te kunnen leggen.


Slot

Spitzer eindigt zijn boek uiteindelijk toch door zijn eigen bevindingen een beetje te nuanceren door te zeggen dat digitale media niet definitief moet worden afgeschaft, maar dat toch rekening moet worden gehouden met de verslavende werking ervan en de schadelijke gevolgen voor ons lichaam en voor onze geest.

Eindigen doe ik met een knipoog naar Gary Turk:

blog 10.jpg
Look up from your phone, shut down that display. Stop reading this blog, start live life the real way.” bron: http://www.stevecutts.com

REFERENTIELIJST

  1. Hormes, J., Kearns, B., & Timko, A. (2014). Craving Facebook? Behavioral addiction to online social networking and its association with emotion regulation deficits. US National Library of Medicine, 109(12), 2079-2088.
  2. Anonymous (2014). Generation Z: A Tech Timebomb. Marketing, p.54.
  3. Davidow, W. (2012). Our tools are using us. Spectrum, IEEE, 49(8), 50-56.
  4. Cheng, C., & Li, A. (2014). Internet addiction prevalence and quality of (real) life: a meta-analysis of 31 nations across seven world regions. Cyberpsychology, behavior and social networking, 17(12), 755-760.
  5. Chang, G., Whang, L., & Lee, L. (2003). Internet over-users’ psychological profiles: a behavior sampling analysis on internet addiction. Cyberpsychology & behavior: the impact of the Internet, multimedia and virtual reality on behavior and society, 6(2), 143-150.
  6. Ling, I., Chuang, S., & Hsiao, C. (2012). The Effects of Self-Diagnostic Information on Risk Perception of Internet Addiction Disorder: Self-Positivity Bias and Online Social Support. Journal of Applied Social Psychology, 42(9), 2111-2136.
  7. Shaw, L., & Gant, L. (2002). In Defence of the Internet: The Relationship between Internet Communication and Depression, Loneliness, Self-Esteem, and Perceived Social Support. CyberPsychology & Behavior, 5(2), 157-171.
  8. Moreno, M., Jelenchick, L., Egan, K., Cox, E., Young, H., Gannon, K., & Becker, T. (2011). Feeling bad on Facebook: depression disclosures by college students on a social networking site. Depression and Anxiety, 28(6), 447-455.
  9. Lee, L. (2015) Digital Media and Young Children’s Learning: A Case Study of Using iPads in American Preschools. International Journal of Information and Education Technology, 5(12), 947-950.
  10. YouTube ‘Look Up – Gary Turk’: https://www.youtube.com/watch?v=Z7dLU6fk9QY
  11. Spitzer, M. (2013). Digitale dementie: Hoe wij ons verstand kapotmaken. Amsterdam: Atlas Contact.
Advertisements

One thought on “Look up from your Phone

  1. Ik ben het wel met de besproken auteur eens dat je jonge kinderen niet alleen voor de televisie moet zetten zonder met hen over de inhoud die geboden wordt te communiceren, televisie wordt te vaak als een zoethouder en als kinderoppas gebruikt. Kinderen in kansarme gezinnen zitten gemiddeld heel wat meer uurtjes voor de televisie dan kinderen die door hun ouders meer mentaal en lichamelijk gestimuleerd worden, daar hoef je geen onderzoek voor te doen, dat zie je al wanneer je een bezoekje brengt aan sociaal-zwakke buurten. Daar is gewoon geen boek in huis en die kinderen kunnen zich minder goed in taal uitdrukken dan in gezinnen waar de tv minder aanstaat en er voorgelezen wordt. Kinderen hebben behoefte aan verhalenvertellers en liever geen digitale..

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s